Hilvarenbeek: bezienswaardigheden en wat is er te doen?

Heb je ooit een nieuwe plek bezocht waar je meteen een ‘wauw’-gevoel aan overhield? Voor veel bezoekers gebeurt het bij een bezoek aan Hilvarenbeek.

Hilvarenbeek is misschien niet zo populair als andere steden in Nederland, maar laat je niet voor de gek houden. Hilvarenbeek is een kleinere maar mooie opkomende toeristische bestemming die een bezoek waard is. Je zult verrast zijn door enkele van de unieke dingen om te doen en plaatsen die je kunt verkennen op deze verborgen bestemming.

Misschien wilt je het ooit eens bezoeken, bijvoorbeeld tijdens een daguitstap en te ontspannen in Hilvarenbeek.

Als je plannen hebt om Nederland te bezoeken en niet zeker weet of Hilvarenbeek in je reisschema moet worden opgenomen, lees dan verder. In deze lijst hebben we een aantal bezienswaardigheden in Hilvarenbeek en omgeving op een rijtje gezet. We hebben het vermoeden dat als je deze stad in je reisplannen opneemt, je heel blij zult zijn dat je dat hebt gedaan.

Bezienswaardigheden Hilvarenbeek

De Vrijthof

De Vrijthof wordt beschouwd als het centrum van het dorp Hilvarenbeek en was in feite de vroegere markt. Dit pleintje wordt omringd door enkele speciale bomen en bijzondere bouwwerken. Vooral de Gebodenlinde is het bezichtigen waard. De lindeboom dateert van het jaar 1676 en heeft dus een groot deel van de geschiedenis van het dorp meegemaakt. Wat verderop staat er nog een jongere linde die eigenlijk de oude boom moest vervangen. 

In de nabijheid van de Vrijthof staan ook twee kerken. De Sint-Petrus´-Bandenkerk is wellicht de bekendste. Dit gotische bouwwerk dateert al uit de 14e en 15e eeuw, maar de oudste kerk op deze locatie dateert al van 990. De toren wordt ook wel eens de Beekse Toren genoemd en wordt beschouwd als een hoogtepunt in de Kempische gotiek. De tweede kerk is iets jonger en is een protestantse kerk die werd gebouwd in 1809. Je kunt er binnen nog een oude preekstoel aantreffen. 

Andere belangrijke bouwwerken in de nabijheid zijn de Domineeswoning op het nummer 23 dat dateert uit 1717, nadat de vorige woning tijdens de Spaanse Successieoorlog werd verwoest, en Huis De Cleyne Maan op het nummer 5. Een oud herenhuis waar vroeger de chirurgijns woonden. Op het nummer 20 tref je een Kempisch verdiepinghuis aan dat verbonden is met de Museumbrouwerij. Opvallend is dat bij deze huizen de voorgevels hoger zijn dan de achtergevels. 

Het Vrijthof is een aangename plek om te genieten van wat schaduw op een zonnige zomerdag. Op het pleintje zelf staat een monument voor de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en een borstbeeld van Anton van Duinkerken, een Nederlands dichter. Let ook op de antieke gietijzeren dorpspomp en de muziekkiosk. 

De Doornboom

Verder van de Vrijthof, maar nog binnen de dorpskern vind je de korenmolen De Doornboom. Deze is gelegen in de Doelenstraat naast het museum De Dorpsdokter. In 1905 werd de molen vernield door een brand, maar ondertussen is ze weer helemaal gerestaureerd door onderdelen van andere molens te gebruiken. De molen is nog iedere zaterdagmiddag te bezoeken. 

Museum De Dorpsdokter

Ooit al eens willen weten hoe een dokter te werk ging tijdens de 19e eeuw? In dit museum tref je nog een hele collectie aan met instrumenten die werden gebruikt door dokters in de periode 1800-1945. Van amputatie zagen tot bloedzuigers op sterk water en verlostangen waar je schrik van zou krijgen. 

In het achterste gedeelte van het museum liggen ook nog andere rekwisieten van Hilvarenbeek´s verleden zoals de urnen die indertijden werden opgegraven en een mammoetbot. Ook werktuigen uit het werkleven van de boeren tijdens de middeleeuwen kun je hier bewonderen. Bekijk ook musea buiten Hilvarenbeek.

Museumbrouwerij De Roos

Museumbrouwerij De Roos is een authentieke Brabantse dorpsbrouwerij. Hoewel het om een museum gaat, wordt hier nog steeds bier gebrouwen. Op beperkte schaal dan wel. 

Bezoek je binnenkort Hilvarenbeek en heb je nog snel iets nodig in huis? Bekijk dit shop overzicht.

Wat te doen in de omgeving van Hilvarenbeek

Beekse Bergen Safaripark

Safaripark Beekse Bergen is een van de grootste wildparken van het land. Dit park herbergt 150 diersoorten en huisvest meer dan 1250 dieren. Je kunt het park verkennen door op safari te gaan: te voet, met de auto of bus of per boot. Je kunt er ook voor kiezen om met je eigen auto het park in te rijden. Verschillende onderdelen van het park zijn gewijd aan de fauna van de Amerikaanse, Aziatische, Europese en Australische continenten en kun je hier dus bezichtigen. Het voeren van de dieren is hier ten strengste verboden.

De rijke geschiedenis van Hilvarenbeek

Hoewel de gemeente Hilvarenbeek pas officieel bestaat sinds 1810, heeft het een rijkere geschiedenis dan dat. Wie zich even verdiept zal al snel ontdekken dat het verhaal van Hilvarenbeek al zo vroeg begint als de prehistorie. We nemen je tijdens deze sprong in het verleden alvast even mee in enkele van de meest opvallende periodes van Hilvarenbeek. 

Eerste sporen: de prehistorie tot de Romeinse tijd

Opgravingen op het grondgebied van Hilvarenbeek hebben aangetoond dat er tijdens de prehistorie al bevolking was op deze locatie. Zo werden er onder meer stenen en bronzen bijlen gevonden die op niets anders dan menselijke activiteit kan wijzen. Een van de belangrijkste ontdekkingen vond plaats in 1957 toen een volledig urnenveld werd uitgegraven dat zou dateren uit de Late Bronstijd. Misschien een nog grotere vondst werd gemaakt in 2001. Toen werden sporen van een Romeinse nederzetting gevonden in het Diessens Reuseldal. Het is niet toevallig dat beide ontdekkingen plaatsvonden bij de riviertjes van Hilvarenbeek. Niet alleen gaat het hier om vruchtbare grond, maar water maakte ook leven in deze streek mogelijk. 

Daarnaast zijn het ook net deze rivieren in combinatie met de zandgronden uit de IJstijd die het landschap hebben gevormd en gezorgd hebben voor een beschutte locatie voor de bewoners uit die tijd. Tijdens de Romeinse periode zou Hilvarenbeek Taxandria genoemd hebben. Na de val van het Romeinse rijk, vestigden de Franken zich in dit gebied en richtten ze een gouw op. 

De Middeleeuwen: groei van een heerlijkheid

Pas vanaf de Middeleeuwen gingen kleine nederzettingen ook gaan uitgroeien tot dorpen. Dat was ook het geval bij Hilvarenbeek. Vermeldingen in een oorkonde maakte duidelijk dat er bij de samenvloeiing van de twee beken een kerk werd gebouwd. Deze was gewijd aan Sint-Petrus´-Banden. Restanten van deze kerk werden ook degelijk gevonden wanneer in de jaren zestig werken werden uitgevoerd aan de huidige kerk. Hilvarenbeek had een grote religieuze invloed op de streek in die tijd. Het was een dekenaat dat wellicht tot de grootste van het Kempenland behoorde. Het werd mettertijd zelfs een kapittelkerk, wat ervoor heeft gezorgd dat Hilvarenbeek uitgroeide tot een religieus en cultureel centrum tijdens de vijftiende eeuw. 

Ook op bestuurlijk vlak groeide Hilvarenbeek uit tot een groot gebied. Het stond onder leiding van twee halfheren, de Hertog van Brabant en de prins-bisschop van Luik. Het dorp maakte samen met Diessen, Westelbeers en Riel deel uit van de heerlijkheid Hilvarenbeek. Meer nog, het verwierf bepaalde rechten zoals het marktrecht. 

Een recht die het niet verwierf was het bouwen van een verdedigingsmuur. Dit leidde tot de verwoesting van het dorp in 1388 door de Geldersen. Toch was dit niet per se een donkere periode in zijn geschiedenis, want de verwoesting zorgt ervoor dat het dorp uitgroeide tot een welvarende plaats. Het kwam langs een handelsroute te liggen en werd zelfs belangrijk voor de textielnijverheid. Helaas ging dit ook gepaard met een periode van armoede en zelfs hongersnood. 

De Tachtigjarige oorlog: einde van een welvaartsperiode

In 1568 brak de Tachtigjarige oorlog uit. Het betekende het einde van een periode waarin Hilvarenbeek vooral welvaart kende. Spaanse troepen plunderden in de hele regio en landbouw werd de belangrijkste bron van inkomsten in Hilvarenbeek. Iets wat je tot vandaag de dag nog kunt aanschouwen. 

Deze neergang zou duren tot 1810 waarna een Franse bezetter de kentering inzette. Diessen en Hilvarenbeek werden zelfstandige gemeenten en dit is ook wanneer Hilvarenbeek officieel werd opgericht. In die tijd was het echter nog een pak kleiner dan vandaag met slechts een 800-tal inwoners. 

Het begin van hun officiële geschiedenis verliep echter moeizaam. Het rijk van Napoleon kwam ten val, en ook de Belgische opstand begon in 1830. Hilvarenbeek kreeg dus heel wat passage van troepen die hier ook hun kwartier maakten. Smokkel maakte een deel uit van de inkomsten van heel wat inwoners. 

De weg naar de twintigste eeuw

Bij de aanloop naar de twintigste eeuw, ging alles echter in een stroomversnelling. Boeren gingen gebruik maken van kunstmest wat het rendement van de oogst flink verhoogde. Ook andere bedrijven maakten hun opwachting en de economie groeide. De katholieke kerk had nog een grote stempel op het hele gebeuren en zowel Hilvarenbeek als Diessen kregen een eigen parochie. De Tweede Wereldoorlog zorgt voor een stop in de groei. Na de capitulatie van de Duitsers veranderde het beeld van beide dorpen voorgoed.  Hilvarenbeek kreeg te maken met een cultuurshock door de komst van veel niet-Brabanders terwijl Diessen zijn agrarisch karakter van voor de oorlog behield.